مقاله:
زمینهها و ظرفیتهای چیرگی ملیگرایی در چشمانداز آیندهی ایران
نویسندگان
مجتبی مقصودی. اهورا راهبر
فصلنامه سیاست، دوره 55، شماره 4، دی 1404
چکیده
ملیگرایی در توسعهی جهان مدرن، کارآییهای زیادی از خود نشان داده است. با نظر به شکلگیری پویشی ناتمام قریب به دو سده در ایران برای توسعه و گذار از بحرانهای متعدد داخلی و خارجی، مقالهی حاضر، ظرفیتها و زمینههای ملیگرایی نوین بهعنوان یکی از گفتمانهای قابل تأملِ موجود را بهجهت امکان رشد و چیرگی در مسیر آیندهی پیشروی این کشور، مورد توجه قرار داده است. مقاله، روشی کیفی، نگرشی رئالیستی و آیندهنگرانه و رویکردی انتقادی دارد، و با بهرهگیری از برخی مؤلفههای روش تاریخی و مضامین اصلی در چارچوب مفهومی ملیگرایی، در پی پاسخ به این پرسش کلیدی است که «با توجه به وضعیت کنونی، مهمترین زمینهها، ظرفیتها و امکانات برای رشد و چیرگی گفتمان ملیگرایی در چشمانداز آیندهی پیشِ روی ایران کدامند؟»
بر اساس فاکتهای تاریخی، سیاسی و اجتماعی، نتایج و تحلیل نهایی، ازین قرار است که دو سطح از عوامل، در کنار هم، میتوانند زمینهساز اقبال نسبت به ملیگرایی شوند؛ یکی؛ بنبست و بحران حکمرانی طی چند دههی اخیر در ایران (شامل بحرانهای نظرورزی و آوانگاردی؛ کارآمدی؛ بیاعتنایی، مسئولیتناپذیری و عدم شفافیت و پاسخگویی؛ چپگرایی و چپگرایان ایرانی) و دیگری؛ ظرفیتهای ملیگرایی نوین در قالب بازنمایی گفتمان ایرانشهری (شامل نوستالژی پیشینهی افتخارآمیز تاریخی- تمدنی؛ حمایت از سبک زندگی نسل جوان؛ اعتناء به جایگاه و حقوق زنان و اقلیتها؛ نمادسازی هنری و رسانهای با بهرهگیری از فناوریهای نوین؛ تکیه بر فرهنگ زیست شادمانه و عناصر پیشرو فرهنگ ایرانی). همچنین با نگاه منتقدانه و ذکر شرایطی، نویسندگان مقاله، ملیگرایی نوین را بهعنوان آلترناتیوی قابل توجه برای آیندهی ایران مطرح کردهاند.
واژگان کلیدی: ملیگرایی. ایران. هویت ملی. آینده. حکمرانی. ملیگرایی نوین. گفتمان ایرانشهری. توسعه.
